ट्रम्प यांच्या बेधडक वक्तव्यां नंतर भारतावर २५% टॅरिफचा धक्का: अर्थव्यवस्थेवर काय परिणाम होणार?

दिल्ली, ३ ऑगस्ट २०२५ – अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतावर २५% आयात शुल्क (टॅरिफ) आणि रशियाकडून तेल आणि शस्त्रास्त्र खरेदी केल्याबद्दल अतिरिक्त दंडाची घोषणा केली आहे. ही कारवाई १ ऑगस्ट २०२५ पासून लागू झाली असून, भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर याचे गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. ट्रम्प यांनी भारताला “मृत अर्थव्यवस्था” संबोधून आणि भारत-पाकिस्तान यांच्यातील कथित “ऑपरेशन सिंदूर” मध्ये मध्यस्थी केल्याचा दावा करून वाद निर्माण केला आहे. या बेधडक वक्तव्यांचा आणि टॅरिफचा भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर, विशेषतः निर्यात क्षेत्रावर होणारा परिणाम याचे सविस्तर विश्लेषण खालीलप्रमाणे आहे.

ट्रम्प यांची वक्तव्ये आणि टॅरिफची पार्श्वभूमी

ट्रम्प यांनी ३० जुलै २०२५ रोजी आपल्या ट्रुथ सोशल मंचावर भारतावर २५% टॅरिफ लादण्याची घोषणा केली, तसेच रशियाकडून तेल आणि शस्त्रास्त्र खरेदी केल्याबद्दल “अतिरिक्त दंड” लागू केला जाईल असे म्हटले. त्यांनी भारताला “उच्च टॅरिफ असलेला देश” आणि “रशियाचा सर्वात मोठा तेल आणि शस्त्रास्त्र खरेदीदार” संबोधून टीका केली, विशेषतः युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर. ट्रम्प यांनी भारत आणि रशियाच्या अर्थव्यवस्थांना “मृत” संबोधले आणि भारत-पाकिस्तान यांच्यातील कथित “ऑपरेशन सिंदूर” मध्ये मध्यस्थी केल्याचा दावा केला, ज्यामुळे पाच भारतीय लढाऊ विमाने पाडली गेली असा खळबळजनक दावा केला.

भारताने या दाव्यांचे खंडन केले आहे. परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी ट्रम्प यांच्या मध्यस्थीच्या दाव्याला नकार दिला आणि पंतप्रधान मोदी व ट्रम्प यांच्यात कोणताही फोन कॉल झाला नसल्याचे स्पष्ट केले. वाणिज्य आणि उद्योगमंत्री पीयूष गोयल यांनी लोकसभेत सांगितले की, भारत ही जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था आहे आणि ट्रम्प यांचे “मृत अर्थव्यवस्था” हे वक्तव्य निराधार आहे.

टॅरिफचा भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर परिणाम

आर्थिक प्रभाव: तज्ज्ञांच्या मते, २५% टॅरिफ आणि अतिरिक्त दंडामुळे भारताच्या जीडीपी वाढीवर ०.२ ते ०.४ टक्के बिंदूंचा परिणाम होऊ शकतो. २०२४-२५ मध्ये भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार १३१.८ अब्ज डॉलर होता, यात ८६.५ अब्ज डॉलरच्या निर्यातीचा समावेश आहे. टॅरिफमुळे या निर्यातीवर परिणाम होईल, विशेषतः औषधे, रत्ने व दागिने, कापड, ऑटोमोबाईल आणि सागरी उत्पादने यांसारख्या क्षेत्रांवर.

• औषधे आणि आयटी क्षेत्र: भारताच्या औषध निर्यातीवर (अमेरिकेला ११ अब्ज डॉलर) आणि आयटी सेवा क्षेत्रावर (३८७.५ अब्ज डॉलर) याचा प्रभाव तुलनेने कमी राहील, कारण हे क्षेत्र कमी टॅरिफ-संवेदनशील आहे.
• कापड आणि दागिने: या क्षेत्रांना मोठा फटका बसेल, कारण अमेरिकन खरेदीदारांनी ऑर्डर्स रद्द करणे किंवा पुनर्वाटाघाटी सुरू केल्या आहेत. भारतीय निर्यातदारांना किंमती कमी कराव्या लागतील, ज्यामुळे नफ्याचे मार्जिन कमी होईल.
• शेती आणि डेअरी: भारताने शेती, डेअरी आणि जनुकीय बदल केलेल्या उत्पादनांना टॅरिफ सवलती देण्यास नकार दिला आहे, ज्यामुळे व्यापार करारातील अडचणी वाढल्या आहेत.

रुपयावर दबाव: टॅरिफमुळे निर्यातीच्या उत्पन्नात घट होऊ शकते, ज्यामुळे भारतीय रुपयावर दबाव वाढेल. यामुळे आयात खर्च वाढण्याची आणि महागाई वाढण्याची शक्यता आहे. तज्ज्ञांनी अंदाज वर्तवला आहे की, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) व्याजदरात कपात करून याला सामोरे जाऊ शकते.

रशियासोबत व्यापार: ट्रम्प यांनी भारताच्या रशिया सोबतच्या तेल आणि शस्त्रास्त्र खरेदीवर टीका केली आहे. भारत रशियाकडून सुमारे ३५% तेल आयात करतो, आणि यामुळे लागू होणारा “अतिरिक्त दंड” हा चिंतेचा विषय आहे. या दंडाचा तपशील अद्याप स्पष्ट नसला तरी, यामुळे भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेवर परिणाम होऊ शकतो.

भारताची प्रतिक्रिया आणि रणनीती

भारत सरकारने ट्रम्प यांच्या टॅरिफला “राष्ट्रीय हितांचे रक्षण” करत सामोरे जाण्याचे आश्वासन दिले आहे. वाणिज्य मंत्रालयाने सांगितले की, सरकार या घोषणेच्या परिणामांचा अभ्यास करत आहे आणि शेतकरी, उद्योजक आणि MSME यांच्या हितांचे संरक्षण करेल. भारत आणि अमेरिका यांच्यात मार्च २०२५ पासून व्यापार करारासाठी चर्चा सुरू आहे, आणि २५ ऑगस्ट २०२५ रोजी अमेरिकन शिष्टमंडळ भारत भेटीवर येणार आहे.

• वैकल्पिक बाजारपेठा: भारतीय निर्यातदार युरोपियन युनियन, ASEAN आणि मध्य पूर्व यांसारख्या बाजारपेठांकडे वळत आहेत. अलीकडेच झालेल्या भारत-यूके मुक्त व्यापार करारामुळे (FTA) वार्षिक ५०० अब्ज रुपयांचा लाभ अपेक्षित आहे.
• कूटनैतिक प्रयत्न: भारताने थेट प्रत्युत्तर देण्याऐवजी संवादाला प्राधान्य दिले आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की, भारत-अमेरिका भागीदारी “अशा तात्पुरत्या अडचणींमुळे डगमगणार नाही.”

राजकीय आणि सामाजिक परिणाम

ट्रम्प यांच्या “मृत अर्थव्यवस्था” आणि “ऑपरेशन सिंदूर” यांसारख्या वक्तव्यांनी भारतात राजकीय वादाला तोंड फोडले आहे. काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी पंतप्रधान मोदी यांच्यावर “ट्रम्प यांना खोटे ठरवण्याची हिंमत नसल्याचा” आरोप केला आणि याला “परराष्ट्र धोरणातील अपयश” ठरवले. त्यांनी ट्रम्प यांच्या टिप्पणीला पाठिंबा देताना, “सर्वांना माहिती आहे की भारतीय अर्थव्यवस्था मृत आहे,” असे म्हटले, ज्यामुळे काँग्रेसमध्येच मतभेद निर्माण झाले. खासदार शशी थरूर यांनी याला विरोध केला आणि अर्थव्यवस्था “मृत” नसल्याचे स्पष्ट केले.

भाजपने राहुल गांधी यांच्यावर “राष्ट्रविरोधी” असल्याचा आरोप करत पलटवार केला. माजी पंतप्रधान एच. डी. देवेगौडा यांनी ट्रम्प यांच्या वक्तव्यांना “बेफाम आणि बेजबाबदार” ठरवले आणि राहुल यांना “ट्रम्प यांचे भ्रमिष्ट प्रवक्ते” संबोधले.

दीर्घकालीन परिणाम

• आर्थिक प्रभाव: तज्ज्ञांचे मत आहे की, भारताची अर्थव्यवस्था घरगुती मागणीवर अवलंबून असल्याने टॅरिफचा प्रभाव मर्यादित राहील. तथापि, दीर्घकालीन टॅरिफमुळे निर्यातीवर अवलंबून असलेल्या क्षेत्रांना, विशेषतः MSME ला, नुकसान होऊ शकते.
• आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा: ट्रम्प यांनी चीन (३०%) आणि व्हिएतनाम (२०%) यांच्यावर कमी टॅरिफ लादले आहेत, ज्यामुळे भारताच्या कापड आणि मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रांना स्पर्धेत मागे पडण्याची भीती आहे.
• कूटनैतिक संबंध: भारत-अमेरिका संबंधांवर ताण येऊ शकतो, विशेषतः जर ट्रम्प यांनी रशियावरील दंडाची अंमलबजावणी केली. भारताला ऊर्जा आणि संरक्षण क्षेत्रात रशियावर अवलंबून राहण्याचे पर्याय कमी करावे लागतील.

निष्कर्ष

डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या २५% टॅरिफ आणि बेधडक वक्तव्यांनी भारत-अमेरिका व्यापार आणि कूटनैतिक संबंधांवर नवे तणाव निर्माण केले आहेत. भारताच्या औषध, कापड, रत्ने आणि ऑटोमोबाईल क्षेत्रांना याचा तात्कालिक फटका बसेल, परंतु दीर्घकालीन प्रभाव व्यापार कराराच्या यशावर अवलंबून आहे. भारत सरकारने संवाद आणि वैकल्पिक बाजारपेठांचा अवलंब करत राष्ट्रीय हितांचे रक्षण करण्याची भूमिका घेतली आहे. ट्रम्प यांच्या “मृत अर्थव्यवस्था” आणि “ऑपरेशन सिंदूर” यांसारख्या वक्तव्यांनी राजकीय वादाला तोंड फोडले असले तरी, भारताने शांत आणि कूटनैतिक प्रतिसाद देऊन परिस्थिती हाताळण्याचा प्रयत्न केला आहे. येत्या काळात भारत-अमेरिका व्यापार करार आणि ट्रम्प यांच्या दंडाची अंमलबजावणी यावर भारताच्या अर्थव्यवस्थेचे भवितव्य अवलंबून आहे.

हे वृत्त ३ ऑगस्ट २०२५ पर्यंत उपलब्ध माहितीवर आधारित आहे आणि नवीन तपशील समोर येताच अपडेट केला जाईल.

📢 अपडेट्स मिळवा – फक्त “लिंक मराठी” वर!

📲 आजच फॉलो करा आणि रहा अपडेटेड!

📺 यूट्यूब चॅनेल: 👉

https://youtube.com/@linkmarathi-news?si=esDLx1PYMWMRWxXk

📘 फेसबुक पेज:👇

https://www.facebook.com/profile.php?id=100063705265578&mibextid=ZbWKwL

💬 Follow the Link Marathi channel on WhatsApp: 👇

https://whatsapp.com/channel/0029VaAEmrk002TEaYoPas0h

🌐 वेबसाईट:

www.linkmarathi.com

🗣️ स्थानिक प्रश्न, जनतेचा आवाज आणि सत्य परिस्थिती – आता तुमच्या मोबाईलवर!

📌 “लिंक मराठी” – जे मराठी बोलतं, मराठी जगतं!

मेहबूब नंदिकर

कार्यकारी संपादक