आजरा ( हसन तकीलदार) :
आजरा तालुक्याचा अभिमान असलेला घनसाळ भात पुन्हा एकदा राष्ट्रीय पातळीवर चर्चेत आला आहे. हैद्राबादच्या ICSSR संस्थेच्या शास्त्रज्ञा डॉ. सौम्या विनियन व त्यांच्या पथकाने नुकतीच आजरा ऍग्रो प्रोड्यूसर कंपनीला भेट देऊन घनसाळ भात शेती, त्यातील अडचणी व शेतकऱ्यांच्या जीवनमानात झालेले बदल याचा सखोल अभ्यास केला.
भेटीचा उद्देश
घनसाळ भाताला मिळालेल्या GI मानांकनानंतर शेतकऱ्यांचे सामाजिक-आर्थिक जीवन कितपत बदलले?
रोजगाराच्या संधी किती निर्माण झाल्या?
परदेशात या भाताची मागणी किती वाढली?
या सर्व प्रश्नांची उत्तरे जाणून घेण्यासाठी डॉ. विनियन यांनी प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांच्या मुलाखती घेतल्या व शेतीची पाहणी केली.
शेतकऱ्यांच्या समस्या अधोरेखित
भेटीदरम्यान शेतकरी व कंपनीचे पदाधिकारी यांनी अनेक अडचणी स्पष्टपणे मांडल्या :
मजुरांची टंचाई : रोप लागण, भांगलण, कापणी, मळणीसाठी विशेषतः महिला मजुरांची मोठी कमतरता.
यंत्रसामग्रीची गरज : प्रत्येक गावात किमान एक तरी रोप लागणी मशीन उपलब्ध व्हावी, अशी मागणी.
उत्पादनावर परिणाम : काम वेळेत न झाल्याने उत्पादन घटते व दरावर विपरीत परिणाम होतो.
उत्पादन व दरामध्ये बदल
अध्यक्ष संभाजीराव सावंत यांनी सांगितले की,
2008 मध्ये घनसाळ तांदळाचा दर ५० रुपये किलो होता.
आज तो ११० ते १२० रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे.
वाढत्या प्रसिद्धीमुळे परदेशातूनही मागणी येत आहे.
निर्यातदारही सक्रिय होत असल्याने शेतकऱ्यांना भविष्यात अधिक दर मिळू शकतील.
संशोधकांची भूमिका
डॉ. सौम्या विनियन यांनी भेटीच्या शेवटी आश्वासन दिले की :
आजरा ऍग्रो प्रोड्यूसर कंपनीने मांडलेल्या सर्व समस्यांचा सविस्तर अहवाल तयार केला जाईल.
हा अहवाल केंद्र सरकारकडे सादर करून घनसाळ भाताच्या उत्पादन व क्षेत्र वाढीसाठी आवश्यक उपाययोजना सुचवण्यात येतील.
शेतकऱ्यांना यंत्रसामग्री, तांत्रिक मदत व धोरणात्मक पाठबळ मिळावे यासाठी पुढाकार घेतला जाईल.
संपादकीय दृष्टिकोन
आजरा तालुक्यातील घनसाळ भात ही केवळ शेती नाही तर सांस्कृतिक वारसा आणि आर्थिक स्वावलंबनाचे प्रतीक आहे.
GI मानांकनानंतर परदेशी बाजारपेठ उघडली आहे, परंतु स्थानिक अडचणींचे निराकरण न झाल्यास या संधीचा पुरेपूर फायदा होणार नाही.
मजुरांची टंचाई आणि यंत्रसामग्रीचा अभाव ही तातडीने हाताळण्यासारखी आव्हाने आहेत.
सरकार व संशोधन संस्था एकत्र येऊन या पिकाचे ब्रँडिंग, निर्यात व तांत्रिक मदत यावर भर दिल्यास घनसाळ भात आंतरराष्ट्रीय दर्जा मिळवू शकेल.
आजरा तालुका देशाच्या अन्नसुरक्षेत मोठे योगदान देऊ शकतो. प्रशासन, संशोधक आणि शेतकरी यांचा त्रिसूत्री समन्वय झाला तर घनसाळ भाताचे सुवर्ण भविष्य निश्चित आहे.
“ताज्या मराठी घडामोडी आणि नानाविध व्हिडीओ पाहण्यासाठी आत्ताच Link Marathi चॅनेल Subscribe आणि Follow करा!” 👇
https://whatsapp.com/channel/0029VaAEmrk002TEaYoPas0h
मुख्यसंपादक
